Kabila ndani ya muungano mpya, vita vilevile

Aliyekuwa Rais wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo (DRC), Joseph Kabila, amechukua hatua mpya katika mzozo wa kisiasa na kijeshi unaoendelea mashariki mwa nchi hiyo: kuongoza muungano mpya unaoitwa Front pour la Refondation de la Nation (FRN).

Muungano huo umetangazwa wakati mapigano yakiendelea, maeneo muhimu yakiwa chini ya udhibiti wa waasi na juhudi za kidiplomasia za kutafuta amani zikiendelea. Swali kubwa ni kama FRN ni mabadiliko ya jina na muundo wa muungano uliokuwapo, au ni hatua inayobadilisha namna vita na mapambano ya madaraka nchini DRC yatakavyoendeshwa.

Taarifa zilizopo zinaonesha kuwa mabadiliko hayo yana uzito wa kisiasa na kijeshi. Lakini bado kuna maswali kuhusu muundo halisi wa FRN, nafasi ya M23 ndani yake na athari zake kwa mazungumzo ya amani.

FRN ni nini, imetoka wapi?

Oktoba 12, 2026, huko Goma, muungano mpya wa kisiasa na kijeshi ulitangazwa chini ya uongozi wa Kabila.

Kwa mujibu wa Reuters, katika taarifa yake ya Oktoba 12, 2026 yenye kichwa ‘Congo’s former president Kabila forms new group to replace M23 insurgency’, FRN ilitangazwa kuchukua nafasi ya muungano wa Alliance Fleuve Congo (AFC) na M23, ambao umekuwa ukipambana na majeshi ya serikali mashariki mwa DRC.

Reuters iliripoti kuwa viongozi wa zamani wa muungano huo, wakiwamo Corneille Nangaa, Bertrand Bisimwa, Freddy Kaniki na Sultani Makenga, walipewa nafasi za uongozi katika muundo mpya.

Kwa upande mwingine, Actualite.cd, ambacho ni chombo kikubwa cha habari cha kidijitali nchini DRC, katika taarifa yake ya Oktoba 12, yenye kichwa ‘RDC: le front dirigé par Kabila annonce la fin de l’AFC et revendique le recours à la force’ (DRC: Kundi linaloongozwa na Kabila latangaza mwisho wa AFC na kutangaza kutumia nguvu), iliripoti kuwa tamko la FRN lilitangaza mwisho wa AFC na kusema kuwa FRN ndiyo inayorithi nafasi yake kisheria.

Hata hivyo, kuna tofauti muhimu kati ya taarifa hizo. Tamko lililonukuliwa na ‘Actualite.cd’ linaeleza wazi kuhusu mwisho wa AFC, lakini halifafanui hatima ya M23. Kwa hiyo, ingawa vyombo kadhaa vya habari vimeeleza mabadiliko hayo kama kuchukua nafasi ya muungano wa AFC-M23, masuala ya muundo na uhusiano wa ndani yanahitaji ufafanuzi zaidi kutoka kwa waanzilishi wa FRN.

Muundo wa uongozi, mamlaka ya makamanda wa kijeshi na namna uamuzi unavyofanywa vinaweza kuathiri uwezo wa muungano huo kuendesha vita au kushiriki katika mazungumzo ya amani.

Nafasi ya Kabila

Kwa miezi kadhaa, serikali ya DRC imekuwa ikimtuhumu Kabila kuunga mkono AFC/M23. Kabila amekanusha tuhuma hizo na kueleza kuwa kesi inayomkabili ina msukumo wa kisiasa.

Lakini kutangazwa kwake kuwa kiongozi wa FRN kunabadilisha mazingira ya kisiasa. Kwa mujibu wa Reuters, katika taarifa yake ya Oktoba 12 kuhusu kuundwa kwa muungano huo, hatua hiyo inamweka katika nafasi ya wazi zaidi ya uongozi wa muungano unaopambana na serikali, tofauti na kipindi ambacho alikuwa akikanusha kuhusika moja kwa moja.

Kabila aliongoza DRC kuanzia mwaka 2001 hadi 2019. Uzoefu wake wa muda mrefu katika siasa na taasisi za dola unaweza kuipa FRN sura tofauti na ile ya muungano unaoongozwa na makamanda wa kijeshi pekee.

Lakini kama uwezo huo utatafsiriwa kuwa nguvu ya kisiasa au kijeshi, hilo litategemea muundo wa uongozi, uungwaji mkono na uwezo wa muungano kudhibiti maeneo na vikosi vyake.

Je, ni muungano mpya au mwendelezo wa vita?

Swali muhimu ni kama FRN imebadilisha malengo ya AFC/M23 au imeunda mwavuli mpya wa kisiasa kwa mapambano yale yale.

Katika taarifa yake ya Oktoba 12, Actualite.cd iliripoti kuwa tamko la FRN lilieleza nia ya kupambana na serikali ya Kinshasa “kwa njia zote, ikiwamo kutumia nguvu”.

Kauli hiyo ni muhimu kwa sababu inaweka wazi kuwa matumizi ya nguvu hayajaondolewa katika njia zinazotajwa na muungano. Lakini kauli ya kisiasa pekee haithibitishi ni operesheni zipi zitafanyika, nani ataziamuru au kama muungano una uwezo wa kuzitekeleza.

Kwa hiyo, uchunguzi unapaswa kufuatilia iwapo FRN itadumisha makamanda, vikosi, mifumo ya utawala na njia za kupata rasilimali zilizokuwapo chini ya AFC/M23. Majibu hayo yanaweza kusaidia kubaini kama mabadiliko hayo ni ya kimuundo au ni marekebisho ya jina na uongozi.

Taarifa za awali za wataalamu wa Umoja wa Mataifa pia zina umuhimu katika mjadala huu. Actualite.cd, katika taarifa yake ya Oktoba 12 yenye kichwa ‘RDC: renverser le pouvoir ou créer une région autonome, les ambitions de l’AFC/M23 selon les experts de l’ONU’ (****), iliripoti kuwa ripoti ya wataalamu wa Umoja wa Mataifa ya Juni 2026 ilieleza malengo ya AFC/M23 kuwa ni pamoja na kupanua udhibiti wa maeneo, kujenga mifumo sambamba ya utawala na kutafuta utambuzi kupitia mazungumzo.

Ripoti hiyo pia ilieleza kuwa baadhi ya viongozi walikuwa na malengo mapana ya kisiasa, ingawa kulikuwa na tofauti za ndani kuhusu kupanua operesheni za kijeshi zaidi ya Kivu Kaskazini na Kivu Kusini.

Ripoti hiyo inatoa msingi wa kulinganisha malengo ya zamani na yale yanayotangazwa na FRN ingawa haijasema kwamba kila lengo la awali limepitishwa rasmi na muungano mpya.

Athari kwa mazungumzo ya amani

Kuundwa kwa FRN kunaleta swali la msingi kwa juhudi za kidiplomasia. Je, ni nani mwenye mamlaka ya kufanya uamuzi kwa niaba ya vikosi vilivyo vitani?

Ikiwa FRN ndiyo inayorithi AFC kisiasa, na baadhi ya viongozi wake wanahusika pia katika mazungumzo yaliyokuwa yakiendelea, wawezeshaji wa amani wanahitaji ufafanuzi kuhusu hadhi ya muungano mpya na mamlaka ya wawakilishi wake.

Katika taarifa ya Actualite.cd ya Oktoba 13 yenye kichwa ‘Roger-Claude Liwanga calls for written clarification on FRN’s status in the Doha peace process’ (Roger-Claude Liwanga ataka ufafanuzi wa maandishi kuhusu nafasi ya FRN katika mchakato wa amani wa Doha), mwanasheria Roger-Claude Liwanga alitoa wito kwa Qatar kutafuta ufafanuzi wa maandishi kuhusu hadhi ya FRN na uwezo wake wa kushiriki katika mchakato wa amani wa Doha.

Wito huo unaonesha kwamba mabadiliko ya muundo yanaweza kuibua maswali ya kiutaratibu. Hata hivyo, maoni ya Liwanga si uamuzi rasmi wa Qatar, serikali ya DRC au wawezeshaji wa mazungumzo.

Maswali yanayohitaji majibu ni kama FRN itatambuliwa kama mrithi wa AFC katika mazungumzo, kama M23 itabaki na nafasi yake tofauti na kama makubaliano yaliyofikiwa awali yataendelea kutumika kwa muundo mpya.

Bila ufafanuzi huo, kuna hatari ya tofauti kati ya muundo wa kisiasa na ule wa kijeshi kufanya utekelezaji wa makubaliano kuwa mgumu zaidi.

Rwanda na mwelekeo wa kikanda

Mzozo wa mashariki mwa DRC hauwezi kueleweka kwa kuangalia Kinshasa na Goma pekee. Rwanda imekuwa ikituhumiwa na DRC na Umoja wa Mataifa kuunga mkono uasi wa M23. Rwanda imekanusha kuunga mkono uasi huo.

Katika taarifa yake ya Reuters ya Oktoba 12 kuhusu kuundwa kwa FRN, shirika hilo lilieleza kuwa Umoja wa Mataifa na serikali za Magharibi zimeituhumu Rwanda kuiunga mkono M23 na kuwa na ushawishi wa kiutendaji juu ya waasi.

Kuibuka kwa FRN chini ya Kabila kunaweza kubadilisha namna mzozo unavyotazamwa kisiasa, lakini hakufuti maswali kuhusu uhusiano kati ya viongozi wa muungano, makamanda wa M23 na Rwanda.

Pia, ni vigumu kuhitimisha kuwa FRN itaongeza au kupunguza ushawishi wa Rwanda bila ushahidi wa jinsi uongozi, ufadhili, vifaa na maamuzi ya kijeshi vitakavyopangwa chini ya muundo mpya.

Hata hivyo, maswali mengi hayajapata majibu. Je, FRN imechukua nafasi ya AFC pekee, au pia imebadilisha hadhi ya M23 ndani ya muungano? Ni nani mwenye mamlaka ya mwisho ya kuamua operesheni za kijeshi na utekelezaji wa maamuzi ya kisiasa?

Je, FRN itatambuliwa rasmi kama mrithi wa AFC katika mazungumzo ya amani ya Doha? Ni mifumo gani ya fedha, utawala na udhibiti wa maeneo itakayorithiwa kutoka kwa AFC/M23?

Serikali ya DRC, Rwanda na wawezeshaji wa mazungumzo wana maoni gani kuhusu muundo mpya? Je, tamko la FRN linaashiria mabadiliko ya kweli ya malengo au mwendelezo wa mapambano chini ya uongozi mpya?

Kuundwa kwa FRN ni hatua muhimu katika mzozo wa DRC, lakini jina jipya halitoshi kuthibitisha kuwa vita vimeingia katika awamu tofauti. Jibu litapatikana kwa kuchunguza muundo wake, mamlaka ya viongozi, nafasi ya M23, uhusiano wa kikanda na matendo yatakayofuata tangazo hilo.

Kwa sasa, swali linalobaki si kama muungano mpya umetangazwa—hilo limeripotiwa na vyanzo kadhaa bali kama umebadilisha msingi wa mapambano au umeweka sura mpya juu ya mgogoro uleule.

Kupata majibu ya maswali hayo na mengine, tukutane tena kesho.

Source link

October 21, 2026